Học kỳ I lớp sáu trôi qua được hai tháng thì Nguyễn Hạ An và Trần Minh Khang cùng nhau lập một "kỷ lục" đáng xấu hổ: đi học trễ ba lần trong một tuần.
Lần đầu tại An — mải đọc truyện đến khuya nên ngủ quên. Lần thứ hai tại Khang — xe đạp xịt lốp giữa đường. Lần thứ ba thì cả hai cùng trễ: trời mưa to, đường ngập, đến trường thì trống đã điểm được mười phút.
Thầy Tuấn không la mắng. Thầy chỉ đẩy gọng kính, cười hiền — nụ cười mà theo lời Thảo Vy là "cười càng hiền, phạt càng đau":
"Hai em là đôi bạn cùng tiến của lớp, thầy rất vui. Nhưng đi trễ thì phải chịu phạt. Từ tuần sau, hai em trực thư viện sau giờ học, một tuần. Sắp xếp sách vở, quét dọn, giúp cô thủ thư. Rõ chưa?"
"Rõ... ạ." Hai đứa đồng thanh, mặt méo xệch.
Thảo Vy ngồi bàn sau cười sặc sụa, thì thầm: "Trực thư viện chung, lãng mạn như phim Hàn nha hai bạn!"
"Im đi!" An lườm bạn, nhưng trong bụng lại có chút... mong chờ. Cô không dám thừa nhận, nhưng từ hôm lén mở cuốn sổ da của Khang, cô lúc nào cũng muốn có cơ hội ở gần cậu nhiều hơn, để hiểu thêm về "Đà Lạt, ngày mẹ khóc" — dòng chữ ám ảnh cô suốt hai tuần nay.
Thư viện trường Võ Văn Vân nằm ở cuối dãy lớp học, trong một căn phòng cũ kỹ với những ô cửa sổ gỗ đã bạc màu. Bên trong, hàng trăm cuốn sách xếp trên những kệ gỗ cao ngất, mùi giấy cũ và mùi ẩm mốc quyện vào nhau thành một mùi hương rất riêng — mùi của thời gian.
Cô thủ thư là một người phụ nữ trung niên hiền hậu, giao cho hai đứa nhiệm vụ đơn giản: phân loại lại đống sách cũ mới thu hồi, lau bụi kệ sách, quét dọn sàn nhà. "Làm xong sớm thì được về sớm," cô nói, rồi quay lại với chồng sổ sách của mình.
Buổi trực đầu tiên, hai đứa làm việc trong im lặng ngượng ngùng. An lau kệ sách, Khang bê chồng sách nặng. Thỉnh thoảng tay hai đứa chạm nhau khi cùng với lấy một cuốn sách, cả hai vội rụt về như bị điện giật.
Đến buổi thứ ba, không khí đã thoải mái hơn. Khang bắt đầu kể chuyện — lần đầu tiên, cậu chủ động kể về Đà Lạt.
"Cậu biết không, thư viện ở trường cũ của tớ cũng cũ như thế này." Khang vừa xếp sách vừa nói, ánh mắt xa xăm. "Nhưng ở Đà Lạt, thư viện lúc nào cũng lạnh. Mùa mưa, sương mù luồn qua khe cửa, sách lúc nào cũng hơi ẩm."
"Đà Lạt có đẹp như người ta nói không?" An hỏi, ngồi bệt xuống sàn, ôm gối nhìn cậu.
"Đẹp. Nhưng buồn." Khang ngừng tay, nhìn ra ô cửa sổ — ngoài kia, mưa lại bắt đầu rơi, những hạt mưa nhỏ li ti giăng như tấm voan. "Sương mù nhiều lắm. Sáng ra mở cửa sổ, chỉ thấy một màu trắng xóa. Mưa thì dai dẳng, có khi mưa cả tuần không ngớt. Người ta bảo Đà Lạt là thành phố buồn, cũng đúng."
"Thế sao cậu lại chuyển về đây?"
Khang im lặng một lúc lâu. Tiếng mưa rơi ngoài cửa sổ bỗng trở nên rõ ràng hơn.
"Ba mẹ tớ ly hôn." Cậu nói, giọng đều đều như đang kể chuyện của người khác. "Tớ theo mẹ về quê ngoại ở Bình Chánh. Mẹ
tớ... làm công nhân may, công việc vất vả lắm, sáng đi tối mới về."
An nín thở. Đây là lần đầu tiên Khang kể về gia đình mình.
"Cậu có nhớ ba không?"
"Nhớ chứ." Khang cười nhạt. "Nhưng ba có gia đình mới rồi. Thỉnh thoảng ba gọi điện, hỏi thăm vài câu. Tớ cũng không trách ba... Người lớn có nỗi khổ của người lớn."
Cậu nói câu cuối cùng bằng giọng của một ông cụ non, khiến An chợt thấy lòng mình thắt lại. Mười hai tuổi, cái tuổi mà bạn bè cùng trang lứa còn đang mè nheo đòi mẹ mua đồ chơi, Khang đã phải học cách "không trách" ba mình.
"Mẹ cậu... có khỏe không?" An khẽ hỏi, nhớ tới tấm ảnh người phụ nữ cười rạng rỡ trong chiếc ví da.
"Khỏe." Khang đáp nhanh, hơi quá nhanh. "Mẹ tớ mạnh mẽ lắm."
Đúng lúc ấy, điện thoại trong túi Khang rung lên. Cậu liếc nhìn màn hình, sắc mặt khẽ thay đổi.
"Tớ ra ngoài nghe điện thoại một lát." Cậu đứng dậy, bước nhanh ra hành lang.
An ở lại một mình giữa những kệ sách cũ. Qua ô cửa sổ, cô thấy Khang đứng dưới mái hiên hành lang, áp điện thoại vào tai, lưng hơi còng xuống. Cô không nghe rõ cậu nói gì, chỉ thấy vai cậu rung lên một cái — rất khẽ.
Mười phút sau, Khang quay lại. Cậu vội quay mặt đi, giọng nghèn nghẹn:
"Không có gì. Mẹ tớ gọi, dặn tớ mua rau về nấu canh."
An nhìn cậu, không nói gì. Cô bé mười hai tuổi chưa đủ từng trải để hiểu hết mọi chuyện, nhưng đủ tinh tế để nhận ra: không ai gọi điện dặn mua rau mà giọng nghẹn như vậy — trừ khi trong lòng đang có chuyện khác, nặng hơn nhiều.
Cô không hỏi thêm. Cô chỉ lặng lẽ đưa cho cậu chiếc khăn tay của mình: "Lau mặt đi, bụi bay vào mắt kìa."
Khang nhìn chiếc khăn tay thêu hình bông hoa nhỏ, rồi nhìn An. Trong mắt cậu thoáng qua một điều gì đó — biết ơn, hay xúc động, An không phân biệt được. Cậu nhận lấy khăn, lau vội mặt, rồi trả lại, giọng khàn khàn:
"Cảm ơn cậu."
Buổi trực thứ năm, Khang bỗng rút ra một cuốn thơ bìa đã ố vàng, lật vài trang rồi bất chợt đọc to, giọng trầm ấm vang vọng giữa thư viện vắng. An sững người — cậu bạn giỏi Toán, chữ xấu, lúc nào cũng chê thơ văn "sến" — mà giờ đọc thơ lại hay đến nao lòng.
"Cậu... cũng thích thơ à?" An thì thầm.
"Mẹ tớ thích." Khang khép sách lại, vuốt nhẹ bìa sách như vuốt một kỷ vật. "Hồi nhỏ, mỗi tối mưa, mẹ hay đọc thơ cho tớ nghe. Mẹ bảo, thơ là cách để người ta gửi nỗi buồn đi xa."
Cậu nói xong thì im bặt, như hối hận vì đã lỡ lời. An không hỏi thêm, chỉ lặng lẽ ghi nhớ: mẹ cậu thích thơ, thích đọc cho cậu nghe những tối mưa. Thêm một mảnh ghép nhỏ về người phụ nữ trong tấm ảnh cũ — và về cậu bạn cùng bàn của cô.
Buổi trực hôm đó kết thúc trong một sự im lặng dịu dàng. Hai đứa quét dọn xong, khóa cửa thư viện, cùng nhau đi bộ ra cổng trường dưới cơn mưa đã ngớt. An cứ nghĩ mọi chuyện đã xong, cho đến khi cô quay lại lấy chiếc nón lá bỏ quên ở nhà xe — và sững người.
Ở góc sân trường, dưới cơn mưa còn lất phất, Trần Minh Khang đang đứng một mình. Không ô, không áo mưa. Cậu ngửa mặt lên trời, để mặc những hạt mưa rơi lộp độp lên mặt, lên tóc, lên vai áo đã ướt sũng. Bóng cậu đổ dài trên sân gạch ướt, cô độc đến nao lòng.
An đứng khựng lại sau gốc phượng, không dám bước ra. Rồi, như cảm nhận được có người nhìn, Khang từ từ hạ mắt xuống, bắt gặp ánh mắt An. Cậu không giật mình, cũng không lảng tránh — chỉ khẽ cười, nụ cười buồn đến mức An muốn khóc thay cậu.
Cậu bước tới, nước mưa từ tóc nhỏ tong tong xuống, giọng nhẹ như tan vào mưa:
"Tớ từng ước..." Cậu ngừng lại, nhìn lên bầu trời xám xịt. "Tớ từng ước mưa có thể gột sạch mọi thứ."
"Gột sạch... cái gì?" An thì thầm.
Khang không trả lời. Cậu chỉ đưa tay vuốt nước mưa trên mặt, rồi xách cặp bước đi, để lại An đứng trơ trọi dưới mái hiên nhà xe, lòng đầy những câu hỏi không lời đáp.
An vội mở ô chạy theo: "Khang! Cậu ướt hết rồi, che chung với tớ nè!"
Khang lắc đầu, nở nụ cười mệt mỏi: "Thôi. Hôm nay tớ muốn ướt một chút. Cậu về trước đi, kẻo mẹ lo."
"Về đi." Giọng cậu dịu dàng nhưng kiên quyết. "Mai gặp."
An đứng nhìn theo bóng cậu khuất dần trong màn mưa, bước chân chậm chạp như người mang cả một gánh nặng vô hình. Cô bỗng muốn khóc — chỉ biết rằng cậu bạn cùng bàn của mình đang buồn, mà cô thì chẳng làm được gì ngoài việc đứng nhìn.
Tối hôm đó, An mở nhật ký, viết một mạch:
"Hôm nay Khang đứng dưới mưa một mình, nói một câu rất lạ: ước gì mưa gột sạch được mọi thứ. Tớ không hiểu 'mọi thứ' là gì. Nhưng tớ biết: cậu bạn cùng bàn của tớ đang giấu một nỗi buồn rất lớn, lớn đến mức một đứa mười hai tuổi phải gồng mình chịu đựng một mình. Thảo Vy hỏi: 'Bà thích Khang rồi phải không?' Tớ cãi là không. Nhưng khi viết những dòng này, tay tớ run run. Có lẽ... tớ không chỉ tò mò về bí mật của cậu ấy. Có lẽ tớ muốn được chia sẻ nó cùng cậu ấy."
Ngoài cửa sổ phòng An, mưa vẫn rơi. Cô bé mười hai tuổi ôm cuốn nhật ký vào lòng, lần đầu tiên trong đời thấm thía một điều: hóa ra, thích một người không phải là thấy vui, mà là thấy đau lòng khi người ta buồn — dù người ta chẳng chịu nói ra vì sao.